تأسیس مدارس دین و دانش
در اوایل دهه ۴۰، با همکاری برخی یارانش، بهشتی اقدام به تأسیس مدارس دین و دانش در قم کرد. این مدارس برای نخستین بار آموزشهای دینی را با علوم جدید مانند ریاضی، فیزیک، ادبیات، زبان خارجی و علوم تجربی ترکیب میکردند.
هدف او تربیت نسلی بود که بتواند:
- هم دینشناس باشد
- هم با دانش روز و علوم جدید آشنا باشد
- هم برای اداره جامعه توانمند باشد
این مدارس بعدها الگوی بسیاری از مدارس اسلامی نوین در ایران شدند.
نقش در آغاز نهضت امام خمینی
در سال ۱۳۴۲ و با آغاز نهضت امام خمینی، بهشتی یکی از روحانیانی بود که:
- مردم را برای مقاومت آگاه میکرد
- جلسات روشنگری برگزار میکرد
- در هماهنگی نیروهای مذهبی نقش داشت
به همین دلیل، ساواک از همان سالها او را زیر نظر گرفت.
مدیریت مرکز اسلامی هامبورگ (۱۳۴۳ تا ۱۳۴۹)
در سال ۱۳۴۳، بهشتی به دعوت مسلمانان اروپا به هامبورگ آلمان رفت تا مسئولیت مرکز اسلامی هامبورگ را بر عهده بگیرد. این مرکز یکی از مهمترین مراکز مسلمانان در اروپا بود.
او در این مرکز:
- خطبههای مذهبی منظم به زبان آلمانی ایراد میکرد
- جلسات گفتوگو با دانشجویان ایرانی و خارجی برگزار میکرد
- ارتباط نزدیکی با انجمنهای اسلامی دانشجویان برقرار کرد
- مسجد هامبورگ را به مرکز تأثیرگذار فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرد
بهشتی در اروپا نقش بسیار مهمی در آگاهیبخشی نسل دانشجویان ایرانی مقیم اروپا داشت. بسیاری از دانشجویانی که بعدها از نیروهای فکری انقلاب شدند، در جلسات او در اروپا تربیت یافتند.
بازگشت به ایران و فعالیتهای فکری
پس از بازگشت، بهشتی در تهران به فعالیتهای آموزشی و سازمانی پرداخت:
- همکاری در تأسیس مدرسه رفاه و مدرسه علوی
- فعالیت در تدوین برنامههای آموزشی اسلامی
- ارتباط با روحانیان برجسته مانند مطهری، خامنهای و باهنر
- سخنرانیهای گسترده فرهنگی در دانشگاهها
در همین دوره، او یکی از طراحان اصلاحات آموزشی نظام اسلامی بود و مقالات و سخنرانیهای متعددی درباره تربیت اسلامی ارائه کرد.
نقشآفرینی در جریانهای انقلابی
در سالهای ۵۵ تا ۵۷ که اوج مبارزات بود، شهید بهشتی:
- جلسات مخفی فکری و سیاسی را مدیریت میکرد
- کتابها و مقالات روشنگرانه منتشر میساخت
- در ساماندهی نیروهای انقلابی نقش داشت
او بیشتر یک تئوریسین، طراح و راهبردساز بود تا یک مبارز اجرایی.
